ज्योत्स्ना jyotsnā one of the moon's 16 kalās BrahmaP. ii, 15
durgā Devi1P. Devi1m.
the plant jyotsnī L. Sch.
the plant ghoṣātakī L.
ज्योत्स्नाकाली jyotsnākālī [ noun f ] f. N. of a daughter of the moon (wife of varuṇa's son puṣkara) MBh. v, 3534. ज्योत्स्नादि jyotsnādi (°nā*d°), a gaṇa of Ka1ty. (Pa1n2. 5-2, 103 Va1rtt. 2).
ज्योत्स्नापक्षतन्त्र jyotsnāpakṣatantra [ noun n ] n. N. of a tantra A1nand. 31 Sch. ज्योत्स्नाप्रिय jyotsnāpriya [ noun m ] m. "fond of moonlight", the bird cakora L. ज्योत्स्नामय jyotsnāmaya [ noun m f[jyotsnāmayā] n ] mfn. consisting of moonlight Ka1d. Hcar. ज्योत्स्नावत् jyotsnāvat [ noun m f[jyotsnāvatī] n ] mfn. illuminated by the moon Ragh. vi, 34 shining BhP. iv, 21, 26. ज्योत्स्नावापी jyotsnāvāpī [ noun f ] f. "moonlight-receptacle", the moon Alam2ka1rav. ज्योत्स्नावृक्ष jyotsnāvṛkṣa [ noun m ] m. a lamp-stand L. ज्योत्स्नेश jyotsneśa [ noun m ] m. "moonlight lord", the moon L. Sch. ज्योत्स्निका jyotsnikā [ noun f ] f. the plant kośātakī (or kṛta-vedhana Car. Sch.) L. N. of a female singer. Ma1lav. ज्योत्स्नी jyotsnī [ noun f ] f. (for jyaut°) a moonlight night Naish. Trichosanthes dioeca L. N. of a medical substance L. ज्यौतिष jyautiṣa [ noun n ] n. = jyot°, science of the movements of the heavenly bodies Va1tsya1y. i, 3 Brahmas. Madhus. for jyotiṣka q.v. N. of 2 sāmans A1rshBr. ज्यौतिषिक jyautiṣika [ noun m ] m. = jyot° g. ukthā*di. ज्यौत्स्न jyautsna [ noun m ] m. (Pa1n2. 5-2, 103 Va1rtt. 2) the light half of a month S3a1n3khS3r. xiii, 19 Gobh. ii, 8 jyautsnī: [ noun f ] f. a full moon light L. jyautsnī: Trichosanthes dioeca L. ज्यौत्स्निका jyautsnikā [ noun f ] f. a moonlight night L. ज्येय jyeya jyéṣṭha, etc. see √jyā.
ज्यो jyo [ verb 1A ] cl.1 A1. jyavate, to order, cause any one to observe a vow Vop. (Dha1tup. xxii, 69). ज्योक् jyok ind. (g. svar-ādi) long, for a long time or while RV. VS. AV. S3Br. ChUp.
ज्योक्कृ jyokkṛ to be long about anything, delay RV. i, 33, 15; vii, 22, 6 ; to say "farewell" (Sch.) Hcar. v (jyot for jyok; also Caus.).
ज्योक्तमाम् jyoktamām ind., (superl.) for the longest time, longest AitBr. ii, 8 S3Br. x, 2, 6, 5.
ज्योक्ति jyokti [ noun f ] f. long life (?) A1pS3r. xiii, 3, 1. ज्योग् jyog in comp. for jyok.
ज्योगपरुद्ध jyogaparuddha [ noun m f[jyogaparuddhā] n ] (jyóg-) mfn. expelled a long time TS. ii, 1, 4, 7. ज्योगामयाविन् jyogāmayāvin [ noun m f[jyogāmayāvinī] n ] (jyóg-.) mfn. sick a long time, 1, 1, 3. ज्योग्जीवातु jyogjīvātu [ noun f ] f. long life S3Br. xii, 8, 1, 20 xiii, 8, 3, 1 and 4. ज्योडि jyoḍi see kara-, hasta-.
ज्योता jyotā °ti,°tita, etc. see √jyut.
ज्यौ jyau [ noun m ] m. (1) planet Jupiter VarBr2.. ज्यौतिष jyautiṣa °ṣika, etc. see above.
ज्रि jri [ verb 1P ]1 cl.1 P. jráyati, to go Naigh. ii, 14 ; to overpower Dha1tup. xxii, 49 ; cf. upa-. ज्रय jraya see pṛthu-jráya.
ज्रयस् jrayas [ noun n ] n. expanse, space, flat surface (Zd. zarayo) RV. i, iv-vi, viii ff. ज्रयसान jrayasāna [ noun m f[jrayasānā] n ] mfn. spreading, expanding, occupying space, v, 66; x, 115. ज्रि jri 2 see uru- and pari-jrí.
ज्रि jri 3 or jrī (= √ jṝ) cl.1.9.10. jrayatí, jriṇāti, jrāyayati, to grow old Dha1tup. (v.l.)
ज्री jrī or jri (= √ jṝ) cl.1.9.10. jrayatí, jriṇāti, jrāyayati, to grow old Dha1tup. (v.l.)
ज्वर् jvar (cf. √ jval) cl.1. °rati (cf. 3. jūr etc.) to be feverish, xix, 1 4 ; Caus. jvarayati (Pa1n2. 2-3, 54) to make feverish (Pass. °ryate, "to become feverish") Car. vi Sus3r. ; cf. anu-saṁ- saṁ-.
ज्वर jvara [ noun m ] m. (g. vṛṣā*di) fever (differing according to the different doṣas or humors of the body supposed to be affected by it; "leader and king of all diseases" Sus3r.) MBh. etc. fever of the soul, mental pain, affliction, grief ib. ज्वरक्षय jvarakṣaya [ noun m ] m. "anti-febrile", Costus speciosus VarBr2S. lxxviii, 1 Sch. ज्वरघ्न jvaraghna [ noun m f[jvaraghnā] n ] mfn. febrifuge Car. vi, 3 Sus3r. vi [ noun m ] m. = °rā*ri L. Chenopodium album L. ज्वरचिकित्सा jvaracikitsā [ noun f ] f. medical treatment of fever. ज्वरधूमकेतु jvaradhūmaketu [ noun m ] m. N. of a febrifuge Bhpr. vii, 1, 219. ज्वरनाशक jvaranāśaka [ noun m f[jvaranāśakā] n ] mfn. = -hara. ज्वरनाशिनी jvaranāśinī [ noun f ] f. = -hantrī Npr. = °rári ib. ज्वरनिर्णय jvaranirṇaya [ noun m ] m. N. of a medical work. ज्वरप्रलाप jvarapralāpa [ noun m ] m. delirious words Ka1d. iv, 268. ज्वरब्रह्मास्त्र jvarabrahmāstra [ noun n ] n. N. of a febrifuge. ज्वरहन्त्री jvarahantrī [ noun f ] f. "febrifuge", Rubia Munjista L. ज्वरहर jvarahara [ noun m f[jvaraharā] n ] mfn. febrifuge Car. vi, 3. ज्वराग्नि jvarāgni [ noun m ] m. feverish heat W. ज्वराङ्कुश jvarāṅkuśa [ noun m ] m. a febrifuge Andropogon jvarāṅkuśa W. N. of wk. on med. T2od2ar. ज्वराङ्गी jvarāṅgī [ noun f ] f. a kind of Croton L. (v.l. var°). ज्वरातीसार jvarātīsāra [ noun m ] m. diarrhoea with fever Bhpr. vii, 15, 1 ff. ज्वरान्त jvarānta [ noun m ] m. "febrifuge", a kind of Nimba Gal. ज्वरान्तक jvarāntaka [ noun m ] m. id. L. Cathartocarpus fistula L. ज्वरापह jvarāpaha [ noun m f[jvarāpahā] n ] mfn. = °ra-hara Car. vi, 3 Sus3r. vi, 39 jvarāpahā: [ noun f ] f. Medicago esculenta L. ज्वरारि jvarāri [ noun m ] m. "febrifuge", Cocculus cordifolius L. ज्वराशनि jvarāśani [ noun m ] m. N. of a febrifuge. ज्वरित jvarita [ noun m f[jvaritā] n ] mfn. (g. tārakā*di) feverish, affected with fever Car. vi, 3 Sus3r. i, 11 and 29; vi, 39 Caurap. ज्वरिन् jvarin [ noun m f[jvariṇī] n ] mfn. id. Sus3r. i, 11; vi, 39 Hcat. i, 7, 315 S3a1rn3gP. xxi, 10. ज्वार jvāra see nava-jvārá, pra-.
ज्वल् jval [ verb 1U ] cl.1 P. jválati (ep. also A1.; p. °lat; aor. ajvālīt Pa1n2. 7-2, 2; 3. pl. ajvaliṣur Bhat2t2. xv, 106) to burn brightly, blaze, glow, shine TS. i S3Br. Gobh. MBh. etc. ; to burn (as a wound) Sus3r. : Caus. jvalayati or jvāl°, to set on fire, light, kindle, make radiant, illuminate GopBr. ii, 5, 5 (A1.) MBh. etc.: Intens. jājvalati (MBh.) or °lyate (Pa1n2. 3-1, 22 Ka1s3.; p. °lyamāna) to flame violently, shine strongly, be brilliant MBh. R. VP. iii, 2, 10 Ra1jat. i, 154. ज्वल jvala [ noun m ] m. (Pa1n2. 3-1, 140) flame W. ज्वलमुखी jvalamukhī [ noun f ] f. "flame-faced", N. of a tutelary deity in lomaśa's family (cf. jvālā*m°) BrahmaP. ii, 18, 28. ज्वलानन jvalānana [ noun m f[jvalānanā] n ] mfn. flame-faced MBh. i, 5933 (v.l.) ज्वलका jvalakā [ noun f ] f. a large flame (v.l. jhalakkā) L. ज्वलत् jvalat [ noun m f[jvalantī] n ] mfn. pr. p. √jval q.v. [ noun m ] m. blazing fire, flame Ka1m. jvalantī: [ noun f ] f. black mustard Npr. ज्वलत्त्व jvalattva [ noun n ] n. radiance, Nr2isUp. ii. ज्वलत्प्रभा jvalatprabhā [ noun f ] f. = °lantī Npr. ज्वलन् jvalan in comp. for °lat.
ज्वलन्मणि jvalanmaṇi [ noun m f n ] mfn. blazing with jewels W. [ noun m ] m. a brilliant gem W. ज्वलन jvalana [ noun m f[jvalanā] n ] mfn. (Pa1n2. 3-2, 150) inflammable, combustible, flaming S3Br. xiii, 4, 4, 7 MBh. iii, 12239 shining, 769 [ noun m ] m. fire MaitrS. ii, 9, 1 (jvál° or [Padap.] °lána) Mn. x, 103 Ya1jn5. MBh. etc. the number 3 Su1ryas. ii, 20 f. corrosive alkali Sus3r. Plumbago zeylanica (or its root Npr.) L. [ noun n ] n. blazing VarBr2S. jvalanā: [ noun f ] f. N. of a daughter of takṣaka (wife of ṛceyu or ṛkṣa) Hariv. (jvālā MBh. i, 3778). ज्वलनकण jvalanakaṇa [ noun m ] m. a spark of fire Mudr. i, 2. ज्वलनभू jvalanabhū [ noun m ] m. "fire-born", kārttikeya SS3am2kar. i, 98 kumārila (incarnation of kārttikeya) ib. ज्वलनाश्मन् jvalanāśman [ noun m ] m. the sun-stone L. ज्वलनीय jvalanīya [ noun m f[jvalanīyā] n ] mfn. fit to be burnt, combustible W. ज्वलन्तशिखरा jvalantaśikharā [ noun f ] f. "flame-tufted", N. of a gandharva virgin Ka1ran2d2. i, 67. ज्वलित jvalita [ noun m f[jvalitā] n ] mfn. lighted, blazing, flaming, shining MBh. (tṛṇeṣu jvalitaṁ tvayā, "you have lighted flames in the grass", i.e. you have had an easy work, v, 7089) etc. (fr. Caus.) set on fire Mn. vii, 90 [ noun n ] n. radiance Ragh. viii, 53 blazing MBh. v, 133, 15. ज्वलितचक्षुस् jvalitacakṣus [ noun m f n ] mfn. fiery-eyed, looking angrily or fiercely W. ज्वलितनयन jvalitanayana [ noun m f[jvalitanayanā] n ] mfn. id. W. ज्वलितनेत्र jvalitanetra [ noun m f[jvalitanetrā] n ] mfn. id. W. ज्वलितानन jvalitānana [ noun m f[jvalitānanā] n ] mfn. flame-faced W. ज्वलितृ jvalitṛ [ noun m f[jvalitrī] n ] mfn. shining, Nr2isUp. i, 2, 4, 4. ज्वलिनी jvalinī [ noun f ] f. Sanseviera Zeylanica L. ज्वाल jvāla [ noun m f[jvālā] n ] mfn. (Pa1n2. 3-1, 140) burning, blazing W. [ noun m ] m. light, torch Kaus3. flame MBh. Hariv. etc. jvālā: [ noun f ] f. id. ib. jvālā: illumination Ka1tyS3r. iv, Paddh. jvālā: causing a flame to blaze Nya1yam. x, 1, 22 jvālā: burnt rice L. jvālā: = jvalanā q.v. ज्वालमालाकुल jvālamālākula [ noun m f[jvālamālākulā] n ] mfn. "light-garlanded", shining brilliantly TA1r. x, 1 1, 2. ज्वाला jvālā [ noun f ] f. of °la q.v. ज्वालाखरगद jvālākharagada [ noun m ] m. = -gardabhaka L. ज्वालागर्दभक jvālāgardabhaka [ noun m ] m. = jāla-gardabha L. ज्वालाजिह्व jvālājihva [ noun m ] m. flame-tongued R. vii fire L. N. of an attendant (of skanda MBh. ix, 2563; of śiva L. Sch.) N. of a dānava Hariv. 12935 of a demon causing diseases, 9559. ज्वालाध्वज jvālādhvaja [ noun m ] m. "flame-marked", fire Ra1jat. iv, 41. ज्वालानल jvālānala [ noun m f[jvālānalā] n ] (°lā*n°) mfn. with rasa m. N. of a mixture Bhpr. vii, 18, 83. ज्वालामालिन् jvālāmālin [ noun m f[jvālāmālinī] n ] mfn. flame-garlanded R. vii. ज्वालामुख jvālāmukha [ noun m ] m. "flame-mouthed", a kind of demon ( = ulkā-m°) Mn. xii, 71 Kull. N. of a brahma-rākṣasa Katha1s. xciv, 71 jvālāmukhī: [ noun f ] f. fire or inflammable gas issuing forth from the earth Bhpr. v, 26, 15 jvālāmukhī: any place from which issues subterranean fire or inflammable gas (a celebrated jvālā-mukhī, worshipped like others as a form of durgā, exists in the hills northeast to the Panjab) jvālāmukhī: N. of a mantra, GarP. cciv jvālāmukhī: (°khī-malinī) Tantras. ii. ज्वालारासभकामय jvālārāsabhakāmaya [ noun m ] m. = -gardabhaka L. ज्वालालिङ्ग jvālāliṅga [ noun n ] n. N. of a sanctuary of śiva Katha1s. i, 28. ज्वालावक्त्र jvālāvaktra [ noun m ] m. "flame-mouthed", N. of an attendant of śiva BrahmaP. ii, 17. ज्वालेश्वर jvāleśvara [ noun n ] n. N. of a tīrtha MatsyaP. (v.l.) Reva1Kh. ज्वालिन् jvālin [ noun m f[jvālinī] n ] mfn. flaming (śiva) MBh. xiii, 1171 jvālinī: [ noun f ] f. a mystical N. of the letter v Ra1matUp. i. झ jha 1 the 9th consonant (aspirate of the preceding). =
झकार jhakāra [ noun m ] m. the sound jha W. झ jha [ noun m f[jhā] n ]2 mfn. asleep L. [ noun m ]2 m. playing a tune, beating time L. 2 a sound like the splashing of water or clashing of symbols, jingling, clanking L. 2 wind accompanied by rain L. 2 anything lost or mislaid L. 2 bṛhaspati L. 2 N. of a chief of the daityas L. 2 = jhaṇṭī*śa L. jhā: [ noun f ]2 f. a water-fall L. झगझगाय jhagajhagāya Nom. A1. (p. °yamāna) to sparkle, flash Devi1P.
झगिति jhagiti = jhaṭ- Prasannar.
झङ् jhaṅ ind. (onomat.) in comp. (cf. 2. jha).
झङ्कार jhaṅkāra [ noun m ] m. a low murmuring (buzzing of bees etc.), jingling, clanking Pan5cat. Vikr. Ka1d. Bhartr2. etc. झङ्कारित jhaṅkārita [ noun n ] n. id. i, 97 (v.l. ṭaṁ-k°). झङ्कारिन् jhaṅkārin [ noun m f[jhaṅkāriṇī] n ] mfn. murmuring, humming, etc. Ka1d. i, 251 Ma1lati1m. झङ्कृत jhaṅkṛta [ noun n ] n. pl. = -kāra, Caitany. झञ्झन jhañjhana [ noun n ] n. jingling, clanking W. झञ्झा jhañjhā [ noun f ] f. the noise of the wind or of falling rain L. wind and rain, hurricane L. raining in large drops W. a stray W. झञ्झानिल jhañjhānila [ noun m ] (°jhā*n°) m. wind with rain, high wind in the rainy season Ka1s3i1Kh. lxxxviii, 98. झञ्झामरुत् jhañjhāmarut [ noun m ] m. id. Amar. झञ्झामारुत jhañjhāmāruta [ noun m ] m. id. Pa1rs3van. vi, 52. झञ्झावात jhañjhāvāta [ noun m ] m. id. L. झट् jhaṭ cl.1. °ṭati, to become entangled or intermixed Dha1tup. ix, 19 ; cf. uj-jhaṭita.
झटि jhaṭi [ noun m ] m. a shrub Un2. iv, 117 Sch. झटिति jhaṭiti ind. onomat. (g. svar-ādi, not in Ka1s3.) instantly, at once Bhartr2. i, 69 and 95 Ratna7v. i, 6 S3r2in3ga1r. Katha1s. vi, 118; ix Ra1jat. etc.
झण् jhaṇ cl.1. °ṇati, to sound Hcar. iv.
झणज्झणित jhaṇajjhaṇita [ noun m f[jhaṇajjhaṇitā] n ] mfn. tinkling Viddh. HParis3. झणझणाय jhaṇajhaṇāya Nom. A1. (p. °yamāna) to tinkle, jingle, rattle Ma1lati1m. i, 25/26 Ka1d. Hcar.
झणझणायित jhaṇajhaṇāyita [ noun m f[jhaṇajhaṇāyitā] n ] mfn. tinkling Uttarar. v, 5. झणझणारव jhaṇajhaṇārava [ noun m ] m. pl. tinkling Katha1s. xxv. झणझणीभूत jhaṇajhaṇībhūta [ noun m f[jhaṇajhaṇībhūtā] n ] mfn. rattling MBh. vi. झणत्कार jhaṇatkāra [ noun m ] m. jingling Prab. ii, 34. झणिति jhaṇiti v.l. for jhaṭ- Ka1d. viii, 15.
झण्टि jhaṇṭi see hima-.
झण्टीश jhaṇṭīśa [ noun m ] m. = jha2 q.v. L. झण्टी jhaṇṭī [ noun f ] f. a kind of grass L. झण्डी jhaṇḍī [ noun f ] f. a kind of grass L. झण्डुक jhaṇḍuka [ noun m ] m. = °dū L. झण्डू jhaṇḍū [ noun f ] f. झण्डूक jhaṇḍūka [ noun m ] m. Gomphrena globosa L. झनत्कार jhanatkāra = jhaṇat- W.
झम् jham [ verb 1P ] cl.1 P. = √cham, jam Dha1tup. झम्प jhampa [ noun m f[jhampā] ] mf. a jump (°pam, [Hit.] or °pāṁ [HParis3. Ra1jat. vii Sin6ha7s. xv, 4/5 xxi, 1/2] √ dā, to make a jump ifc. Katha1s. lxi, 91 ) Vcar. xvi. झम्पड jhampaḍa [ noun n ] n. (in music) a kind of measure. झम्पा jhampā [ noun f ] f. of °pa q.v. झम्पाताल jhampātāla [ noun m ] m. (in music) a kind of measure a kind of cymbal. झम्पानृत्य jhampānṛtya [ noun n ] n. a kind of dance. झम्पाशिन् jhampāśin [ noun m ] m. a kingfisher L. झम्पाक jhampāka [ noun m ] m. "leaper", an ape L. झम्पारु jhampāru [ noun m ] m. "leaper", an ape L. झम्पिन् jhampin [ noun m ] m. id. L. झर jhara [ noun m ] m. a water-fall L. [ noun f ] f(ā, ī). id. Prab. iv, 12 jharī: [ noun f ] f. a river W. f. cf. mir-. झरवाहला jharavāhalā [ noun f ] f. N. of a river. झरणोदक jharaṇodaka [ noun n ] n. water from a cascade Npr. झरत् jharat [ noun m f[jharatī] n ] mfn. flowing or falling down (cf. √ kṣar) S3atr. i, 41 and (?) 44. झरसी jharasī [ noun f ] f. N. of a pot-herb Npr. झर्च् jharc jharch,jharjh cl.1. °cati,°chati,°jhati, to blame (fr. √ bharts?) Dha1tup. xvii, 66 and xxviii, 17 (v.l.) ; to injure ib.
झर्छ् jharch jharc,jharjh cl.1. °cati,°chati,°jhati, to blame (fr. √ bharts?) Dha1tup. xvii, 66 and xxviii, 17 (v.l.) ; to injure ib.
झर्झ् jharjh jharc,jharch cl.1. °cati,°chati,°jhati, to blame (fr. √ bharts?) Dha1tup. xvii, 66 and xxviii, 17 (v.l.) ; to injure ib.
झर्झर jharjhara [ noun m ] m. a kind of drum MBh. vi ff. Pa1n2. 4-4, 56 Hariv. R. vi, 99, 23 a strainer Bhpr. v, 11, 125 = °raka L. N. of a daitya (son of hiraṇyā*kṣa) Hariv. 194 of a river L. [ noun n ] n. a sound as of splashing or dropping W. jharjharā: [ noun f ] f. a harlot (cf. ṛccharā) L. jharjharī: [ noun f ] f. a kind of drum Hariv. 13212 and 15885 n. = °rikā Bhpr. v, 11, 37. झर्झरक jharjharaka [ noun m ] m. the kali-yuga L. jharjharikā: [ noun f ] f. bean-cake Bhpr. v, 11, 36. झर्झरिन् jharjharin [ noun m f[jharjhariṇī] n ] mfn. furnished with a drum (śiva) MBh. xii, 10406. झर्झरित jharjharita [ noun m f[jharjharitā] n ] mfn. (√ jhṝ) worn, wasted, withered R. iii, 16, 26 Sarvad. Priy. i, 10. झर्झरीक jharjharīka [ noun m n ] mn. the body Un2. iv, 20 Sch. [ noun m ] m. a region Un2vr2. a picture ib. झलक्का jhalakkā see jvalakā.
झलज्झला jhalajjhalā [ noun f ] f. (onomat.) the sound of falling drops Amar. (v.l.) the flapping of an elephant's ears (or of flaccid breasts etc.) Ka1m. झलरी jhalarī [ noun f ] f. = jhallakī L. a curl L. झला jhalā [ noun f ] f. a girl L. sun-heat L. ( = jhillī) a cricket (also jhālā W.) L. झलि jhali [ noun f ] f. the areca-nut W.